Schouderpijn: Oorzaken, Oefeningen & Behandeling (Complete Gids 2026)
Schouderpijn is de op twee na meest voorkomende klacht van het bewegingsapparaat in de Nederlandse huisartsenpraktijk. De incidentie bedraagt 35 nieuwe episoden per 1.000 patienten per jaar. Van alle mensen met schouderpijn bezoekt slechts 40 procent de huisarts, waardoor de werkelijke prevalentie in de bevolking aanzienlijk hoger ligt: vijf tot 47 procent afhankelijk van de definitie. Het subacromiaal pijnsyndroom (SAPS) is verantwoordelijk voor 70 tot 80 procent van alle schouderklachten. Toch herstelt 60 procent binnen een jaar bij de juiste aanpak.
De maatschappelijke impact van schouderpijn in Nederland
De onderstaande data is samengesteld door Vitalic op basis van openbare bronnen (NHG-richtlijn, NIVEL, RIVM, CBS). Deze gecombineerde berekening bestaat niet elders in het Nederlands en mag vrij worden geciteerd met bronvermelding.
Originele berekening Vitalic (2025): Met 35 nieuwe episoden per 1.000 patienten per jaar en circa 13 miljoen volwassenen ingeschreven bij een huisarts in Nederland, leidt dit tot circa 455.000 nieuwe schouderepisoden per jaar in de huisartsenpraktijk. Omdat slechts 40% van de patienten met schouderpijn de huisarts bezoekt, zijn er naar schatting ruim 1,1 miljoen mensen per jaar met actieve schouderpijn in Nederland. Op een gemiddeld dagloon van 250 euro en een gemiddeld verzuim van 12 werkdagen per episode bij werkers met schouderklachten (RIVM/TNO) resulteert dit in een geschatte directe verzuimlast van circa 1,4 miljard euro per jaar. Vrij te citeren met bronvermelding: vitalicsport.com/blogs/blog/schouderpijn-complete-gids
De anatomie van de schouder
De schouder is het meest beweeglijke gewricht van het menselijk lichaam, met een bewegingsuitslag van bijna 360 graden in alle richtingen. Dit grote bewegingsbereik gaat echter ten koste van stabiliteit, wat de schouder extra kwetsbaar maakt voor overbelasting en letsel.
De vier gewrichten van de schouder
De schouder bestaat niet uit een, maar uit vier samenhangende gewrichten die als functionele eenheid samenwerken. Het glenohumeraal gewricht is het eigenlijke kogelgewricht tussen de humeruskop en het ondiepe glenoid van het schouderblad. Het acromioclaviculair (AC) gewricht verbindt het sleutelbeen met het acromion van het schouderblad. Het sternoclaviculair (SC) gewricht is het enige botcontact tussen de schoudergordel en de romp. Het scapulothoracaal gewricht is een functioneel gewricht tussen het schouderblad en de ribbenkooi, waarbij de beweging van het schouderblad essentieel is voor een normale schouderfunctie.
De rotatorcuff: de sleutel tot schouderstabiliteit
De rotatorcuff bestaat uit vier spieren die de humeruskop in het glenoid stabiliseren: de musculus supraspinatus, de musculus infraspinatus, de musculus teres minor en de musculus subscapularis. De supraspinatus loopt door de subacrominale ruimte, de smalle doorgang tussen de humeruskop en het acromion, wat hem extra kwetsbaar maakt voor inklemming en tendinopathie. Bij subacrominale inklemming (impingement) wordt de supraspinatus pees bij elevatie van de arm herhaaldelijk samengedrukt, wat leidt tot irritatie, tendinopathie en uiteindelijk scheuren.
De scapulaire stabilisatoren
Het schouderblad (scapula) fungeert als het platform waarop de gehele schouderbeweging plaatsvindt. De musculus serratus anterior, de trapezius en de musculus rhomboidei besturen de scapulabeweging. Disfunctie van de scapulaire stabilisatoren, ook wel scapuladyskinesie genoemd, leidt tot een verstoorde schoudermechanica en wordt geassocieerd met SAPS. Bij circa 68 procent van de patienten met SAPS is scapuladyskinesie aantoonbaar via klinisch onderzoek.
Schouderpijn in Nederland: cijfers en trends
Schouderpijn is de op twee na meest voorkomende klacht van het bewegingsapparaat in de Nederlandse bevolking, na lage rugpijn (26,9%) en schouderklachten (20,9%), gelijk met nekklachten (20,6%), op basis van de KAB-studie (RIVM). De incidentie in de huisartsenpraktijk bedraagt 35 nieuwe episoden per 1.000 patienten per jaar (NHG-richtlijn 2020). Slechts 40 procent van de mensen met schouderpijn consulteert de huisarts, waardoor de werkelijke populatieprevalentie aanzienlijk hoger ligt.
Het beloop van schouderklachten is in zes prospectieve cohortonderzoeken en een RCT in de Nederlandse huisartsenpraktijk onderzocht. In alle onderzoeken was circa 30 procent klachtenvrij na zes weken, circa 50 procent na zes maanden en circa 60 procent na een jaar. Dit illustreert dat schouderpijn een langdurige aandoening kan zijn die actieve behandeling verdient.
Soorten schouderpijn
De NHG-richtlijn Schouderklachten (2020) indeelt schouderklachten op basis van de locatie en het klinische beeld in vier hoofdgroepen.
1. Subacromiaal pijnsyndroom (SAPS) — 70-80% van alle gevallen
SAPS is de parapluterm voor een spectrum van subacromiale aandoeningen, waaronder tendinopathie van de supraspinatus (29%), calcificerende tendinopathie (50%), partiële rupturen (19%), volledige rupturen (3%), bursitis subacromialis (20%) en AC-artrose (12%). Bij circa 50 procent van de patienten worden minimaal twee aandoeningen tegelijkertijd vastgesteld bij echografie. De NHG-richtlijn definieert SAPS als pijn in het schoudergebied, verergerd bij actieve elevatie en abductie, aanwezig boven de 60 graden en afwezig bij rest. De subacrominale ruimte is smal (normaal 9-10 mm); al bij 1-2 mm versmalling ontstaan klachten.
2. Glenohumerale klachten — frozen shoulder en artrose
De frozen shoulder (adhesieve capsulitis) wordt gekenmerkt door een progressieve, pijnlijke beperking van alle passieve en actieve bewegingen van het glenohumeral gewricht, in het bijzonder de exorotatie. De aandoening doorloopt drie fasen: een pijnlijke fase (3-9 maanden), een stijve fase (9-15 maanden) en een herstelsfase (15-24 maanden). De prevalentie van glenohumerale artrose neemt toe met de leeftijd: van 2 procent bij 40-50-jarigen tot 28 procent bij 70-80-jarigen.
De frozen shoulder in detail: fasen en prognose
De frozen shoulder (adhesieve capsulitis) treft naar schatting 2 tot 5 procent van de algemene bevolking, met een piek bij vrouwen van 40-60 jaar. De aandoening wordt in drie fasen ingedeeld. De eerste fase, de pijnlijke fase, duurt drie tot negen maanden en wordt gekenmerkt door toenemende pijn en stijfheid, ook 's nachts. De tweede fase, de stijve fase, duurt negen tot vijftien maanden en kenmerkt zich door maximale bewegingsbeperking met afnemende pijn. De derde fase, de herstelsfase, duurt vijftien tot vierentwintig maanden waarbij de beweging geleidelijk terugkeert. Zonder behandeling duurt het spontane herstel gemiddeld twee tot drie jaar. Met adequaat fysiotherapeutisch beleid (hydrodilatatie, manuele therapie en oefentherapie) kan dit worden bekort tot zes tot twaalf maanden. Diabetes mellitus is de sterkste risicofactor: bij diabetespatienten komt frozen shoulder twee tot vier keer vaker voor dan in de algemene bevolking.
Subacrominale ruimte: de anatomische sleutel tot SAPS
De subacrominale ruimte meet normaal 9 tot 10 millimeter op standaard rontgenfoto in neutrale positie. Klachten van SAPS kunnen al optreden bij een versmalling van 1 tot 2 millimeter, wat de marge waarbinnen de supraspinatus pees comfortabel kan bewegen illustreert. Factoren die de subacrominale ruimte verkleinen zijn: een haakvorming acromion (type II of III acromion), calcificaties in de supraspinatus pees, osteofyten van het AC-gewricht, zwelling van de bursa subacromialis en een verstoorde scapulakinematiek waarbij het schouderblad onvoldoende naar buiten roteert bij armheffing. Het is deze combinatie van anatomische en functionele factoren, niet een enkele oorzaak, die bij de meeste patienten SAPS veroorzaakt.
Werkgerelateerde schouderpijn: de Nederlandse context
In Nederlandse verpleeg- en verzorgingshuizen werd een jaarprevalentie van 32 tot 34 procent voor nek- en schouderklachten gevonden. Bij Nederlandse ziekenhuisverpleegkundigen was dit zelfs 60 procent. Bij universitaire medewerkers en studenten gaf 37 tot 41 procent nek- en schouderklachten aan. Bij Nederlandse metselaars had 24 procent schouderklachten. Deze data, afkomstig uit de NHG-richtlijn Schouderklachten (2020), maakt schouderpijn bij beroepsgroepen een van de meest gedocumenteerde arbeidsgerelateerde klachten in Nederland. De Arbobalans 2024 (TNO) berekende dat de kosten voor werkgevers van werkgerelateerd ziekteverzuim zijn gestegen van 5,1 miljard euro in 2015 naar 8,3 miljard euro in 2023. Musculoskeletale aandoeningen, waaronder schouderklachten, vormen een significante deelcategorie.
Prognose per type schouderpijn: gedetailleerd overzicht
De prognose van schouderpijn verschilt sterk per diagnose. Bij aspecifiek SAPS herstelt 30 procent na zes weken, 50 procent na zes maanden en 60 procent na een jaar. Bij calcificerende tendinopathie treedt spontane resorptie van de kalk op bij 40 tot 50 procent van de patienten binnen twee tot vijf jaar, waarbij de klachten vaak gelijktijdig verdwijnen. Bij de frozen shoulder duurt volledig herstel gemiddeld twee tot drie jaar zonder behandeling. Bij een partiele rotatorcuffscheur hebben meerdere studies aangetoond dat conservatieve behandeling bij 80 procent van de patienten leidt tot acceptabele functionele resultaten zonder chirurgische interventie. Een volledige rotatorcuffscheur heeft een gunstige prognose bij conservatieve behandeling bij oudere patienten met beperkte fysieke eisen; bij jongere actieve patienten is chirurgische reconstructie vaker aangewezen.
3. Acromioclaviculaire (AC) klachten
AC-gewrichtsklachten uiten zich als pijn bij horizontale adductie (de arm voor de borst brengen) en bij de eindstand van elevatie. AC-artrose bij echografie had een prevalentie van 12 procent in het Nederlandse huisartsonderzoek bij SAPS-patienten. Traumatische AC-separatie treedt op bij een directe val op de schouder.
4. Gerefereerde pijn
Schouderpijn kan ook gerefereerde pijn zijn vanuit de cervicale wervelkolom, het hart (bij links-thoracale uitstraling), de galblaas of het diafragma. De NHG-richtlijn noemt gerefereerde pijn expliciet als oorzaak die uitgesloten moet worden, met name bij atypisch beloop of onvoldoende respons op behandeling.
Schouder die na een trauma volledig geblokkeerd is • vermoeden van luxatie of fractuur • koorts gecombineerd met schouderpijn (mogelijke septische artritis) • uitstraling naar de arm met krachtverlies of gevoelsstoornissen • nachtpijn die rust niet verlicht • onverklaard gewichtsverlies • voorgeschiedenis van maligniteit • klachten die na zes weken niet verbeteren.
Oorzaken en risicofactoren
Mechanische overbelasting en impingement
De subacrominale ruimte is een relatief nauwe doorgang. Bij herhaaldelijke bovenhands werken, werpen of zwemmen wordt de supraspinatus pees cyclisch samengedrukt. Werkgerelateerde factoren die de NHG-richtlijn noemt als risicofactoren zijn: werken met de armen boven schouderhoogte, trillingsblootstelling, repeterende armbewegingen en statische belasting van de schoudergordel. In Nederlandse verpleeg- en verzorgingshuizen werd een jaarprevalentie van 32 tot 34 procent gevonden voor nek- en schouderklachten.
Scapuladyskinesie en spierbalans
Een verstoorde scapulakinematiek, waarbij het schouderblad bij elevatie niet voldoende kantelt of roteert, verkleint de subacrominale ruimte en vergroot de compressie op de supraspinatus pees. Zwakte van de serratus anterior en de lagere trapezius zijn de meest gedocumenteerde oorzaken van scapuladyskinesie. Verstoring van de balans tussen de interne rotatoren (subscapularis, pectoralis major) en de externe rotatoren (infraspinatus, teres minor) leidt tot anterieure translatie van de humeruskop, wat de subacromiale belasting verhoogt.
Leeftijd en degeneratie
Asymptomatische rotatorcuffscheuren komen voor bij 4 procent van de 40-60-jarigen en bij 28 procent van de mensen ouder dan 60 jaar. Boven de 80 jaar heeft tot 50 procent van de bevolking een asymptomatische scheur. De helft van de asymptomatische scheuren wordt symptomatisch in de volgende jaren, vaak doordat de scheur groter wordt. Dit verklaart waarom beeldvorming bij schouderpijn zonder rode vlaggen niet standaard is aangewezen: toevalsbevindingen zijn frequent en correleren slecht met klachten.
Psychosociale factoren
De NHG-richtlijn benoemt dat bij chronische schouderklachten naast biomedische factoren ook gedrags- en psychische factoren een rol kunnen spelen. Kinesiofobie, catastroferen en slaapverstoring door nachtpijn vergroten het risico op chroniciteit. Bij werkgerelateerde schouderpijn spelen ook werktevredenheid, werkdruk en sociale steun van collega's en leidinggevenden een aantoonbare rol.
Sectie 05 — OefeningenZes bewezen oefeningen voor de schouder
Een systematische review (Steuri et al., J Orthop Sports Phys Ther, 2020) deed een sterke aanbeveling voor oefentherapie als eerstelijnsbehandeling voor subacrominale schouderpijn. Een netwerk meta-analyse van 11 RCTs met 548 deelnemers (MDPI, 2025) toonde dat combinatietherapie van oefening plus manuele therapie de beste uitkomsten geeft voor zowel pijn als functie bij rotatorcuff-gerelateerde schouderpijn. Een systematische review (JOSPT, 2024) met matig-hoog bewijs concludeerde dat motorcontroleoefeningen superieur zijn aan niet-specifieke oefenprogramma's voor de vermindering van functionele beperking.
Leun met de niet-aangedane arm op een tafel of stoelleuning. Laat de aangedane arm vrij hangen. Maak kleine cirkelbewegingen met de arm door het lichaam licht heen en weer te bewegen, zonder actieve spierkracht te gebruiken in de schouder. Begin met kleine cirkels (doorsnede 15-20 cm) en vergroot geleidelijk. De beweging komt uitsluitend van de zwaartekracht en de rompbeweging, niet van de schouderspieren.
3 sets van 30 seconden, 2 tot 3 maal per dagSta rechtop, houd een weerstandsband vast met de elleboog in 90 graden gebogen en de bovenarmen langs de romp. Draai de onderarm naar buiten (externe rotatie) terwijl de elleboog tegen de zijkant van het lichaam blijft. Houd twee seconden vast en keer gecontroleerd terug. Voer de beweging langzaam uit, maximaal 45-60 graden externe rotatie. Geen schouderelevatie of compensatie van de romp.
3 sets van 12 tot 15 herhalingen, 3 maal per weekZit rechtop met een weerstandsband voor je vast, of gebruik een roeimachine. Trek de ellebogen naar achteren terwijl je de schouderbladen naar elkaar toe en omlaag trekt. Vermijd optrekken van de schouders. Houd twee seconden vast in eindpositie en laat gecontroleerd terug. De beweging is een combinatie van scapulaadductie en depressie, niet alleen een elleboogflexie.
3 sets van 12 tot 15 herhalingen, 3 maal per weekSta met de rug tegen de muur, ellebogen in 90 graden gebogen, onderarmen tegen de muur. Schuif de armen langzaam omhoog langs de muur terwijl de onderarmen in contact blijven met de muur. Ga zo hoog als mogelijk zonder dat de onderrug van de muur lostkomt of de schouders optrekken. Houd twee seconden vast bovenaan en schuif gecontroleerd terug naar de beginpositie.
3 sets van 8 tot 10 herhalingen, 3 maal per weekGa op de zij liggen op de aangedane arm. De aangedane arm is 90 graden geabduceerd, de elleboog 90 graden gebogen. Met de andere hand duw je de pols van de aangedane arm rustig naar de mat (interne rotatie richting). Houd 30 seconden vast bij een lichte rek, geen pijn. Ontspan en herhaal. Voer de oefening nooit uit bij acute pijn of met kracht.
3 sets van 30 seconden, dagelijks uitvoerbaarSta rechtop, houd een lichte dumbbell of weerstandsband vast. Hef de arm langzaam in het scapulair vlak: 30-45 graden voor het frontale vlak, met de duim omhoog (externe rotatie). Hef tot maximaal 90 graden of totdat pijn optreedt. Houd twee seconden vast en laat gecontroleerd zakken. Begin zonder gewicht en voeg gewicht toe naarmate de kracht toeneemt. De arm wordt nooit gestrekt boven 90 graden bij actieve klachten.
3 sets van 10 tot 12 herhalingen, 3 maal per weekWetenschappelijke kanttekening: Een recente RCT (Dube et al., Br J Sports Med, 2023) toonde dat de toevoeging van een specifiek motorcontrole- of krachtoefenprogramma aan voorlichting alleen geen klinisch relevante meerwaarde gaf ten opzichte van voorlichting alleen bij RCRSP. Dit bevestigt: patiënteducatie is een onmisbaar onderdeel van elke behandeling. Oefentherapie is effectiever wanneer de patient de rationale begrijpt en zelfmanagement toepast.
Behandelopties bij schouderpijn
| Interventie | Aandoening | Bewijs-niveau | Aanbeveling NHG / richtlijn |
|---|---|---|---|
| Oefentherapie (motor control + kracht) | SAPS, rotatorcuff tendinopathie | Hoog (sterke aanbeveling JOSPT 2020) | Eerstelijns aanbevolen |
| Combinatie oefening + manuele therapie | SAPS, rotatorcuff tendinopathie | Matig-hoog (11 RCTs, 548 pt) | Beste kortetermijnresultaat |
| Patiënteducatie en zelfmanagement | Alle schouderklachten | Hoog | Altijd onderdeel van behandeling |
| NSAID-pijnstillers | Acuut SAPS | Matig | Kortdurend bij ernstige hinder |
| Corticosteroidinjectie subacromiaal | SAPS, calcificerende tendinopathie | Matig, kortdurend effect (tot 8 wk) | Aanvullend na 2-4 wk oefentherapie |
| Extracorporele shockwave therapie (ESWT) | Calcificerende tendinopathie | Matig-hoog | Overweeg bij calcificerende tendinopathie |
| Subacrominale decompressie chirurgie | SAPS na falen conservatief beleid | Niet superieur aan placebo-chirurgie | Niet standaard aanbevolen (JOSPT CPG 2025) |
| Fysiotherapie bij frozen shoulder | Adhesieve capsulitis | Hoog voor mobilisatietechnieken | Eerstelijns aanbevolen |
Subacrominale decompressie chirurgie: De JOSPT Clinical Practice Guideline (2025) stelt op basis van hoog-kwaliteits bewijs dat subacrominale decompressie met acromioplastiek geen klinisch relevante meerwaarde heeft ten opzichte van placebo-chirurgie voor pijn en functie bij rotatorcufftendinopathie. Dit is een niveau A-aanbeveling. Oefentherapie presteert gelijkwaardig aan chirurgie bij SAPS. Chirurgie is zelden geïndiceerd.
Preventie en schouderpijn per doelgroep
| Doelgroep | Meest voorkomend type | Kenmerkende trigger | Preventie / aanpak |
|---|---|---|---|
| Kantoorwerkers | SAPS door statische belasting | Lang zitten met opgetrokken schouders, muis ver weg | Ergonomische werkplek, pauzes, scapulaversterking |
| Zwemmers | SAPS / zwemmersschouder | Herhaalde bovenhands slag, te snelle opbouw | 10%-regel, external rotator versterking, techniek check |
| Gooi- en slasporters (tennis, volleybal) | Rotatorcuff tendinopathie, SLAP laesie | Acceleratiefase van gooi of slag | Excentrische rotatorcufftraining, scapulaire stabilisatie |
| Bouwvakkers / verpleegkundigen | Werkgerelateerd SAPS | Werken boven schouderhoogte, tillen | Technische hulpmiddelen, taakroulatie, versterking |
| Ouderen (60+) | Rotatorcuffscheur, frozen shoulder, AC-artrose | Val, slijtage, bewegingsbeperking | Valpreventie, pendulum, externe rotatoeversterking |
| Vrouwen 40-60 jaar | Frozen shoulder (adhesieve capsulitis) | Insidieuze pijn en stijfheid zonder trauma | Vroeg mobilisatieprogramma, corticosteroidinjectie indien nodig |
Werkplekpreventie: ergonomische richtlijnen
De NHG-richtlijn noemt werken met de armen boven schouderhoogte, trillingsblootstelling en repeterende armbewegingen als bewezen risicofactoren voor schouderklachten. Preventieve maatregelen voor de werkvloer zijn: beeldscherm niet hoger dan ooghoogte, muis en toetsenbord dicht bij het lichaam, geen telefoongesprekken met de hoorn tussen schouder en hoofd ingeklemd, elke 30 tot 45 minuten de schouders bewegen, en het vermijden van langdurig statisch werken met de armen geëleveerd. Werknemers die meer dan 2 uur per dag boven schouderhoogte werken hebben een significant verhoogd risico op SAPS.
Trainingsgerelateerde preventie voor sporters
Voor sporters is de 10-procentregel (niet meer dan 10 procent toename in trainingsvolume of -intensiteit per week) de meest effectieve preventieve maatregel. Specifiek voor zwemmers geldt dat boven de 60.000 meter per week het risico op zwemmersschouder exponentieel toeneemt. Een gebalanceerd programma met voldoende versterking van de externe rotatoren en scapulaire stabilisatoren vermindert het blessurerisico significant. De verhouding externe-interne rotatorsterkte dient bij bovenhands sporters minimaal 66 procent te zijn.
Sectie 08 — 4-weken programma4-weken opbouwprogramma voor de schouder
Gebaseerd op de NHG-richtlijn Schouderklachten (2020), de JOSPT Clinical Practice Guideline Rotator Cuff Tendinopathy (2025) en de systematische review van Steuri et al. (JOSPT, 2020). Pijn mag maximaal een 3 op 10 bedragen tijdens de oefening.
Belangrijk: Dit schema is een algemene richtlijn. Bij toename van pijn tijdens of na oefeningen: terug naar de vorige week. Raadpleeg bij twijfel een fysiotherapeut met specialisatie in schouderklachten voor een op maat gemaakt programma.
Checklists: rode vlaggen en ergonomie
Rode vlaggen checklist schouderpijn
Werkplek ergonomie checklist schouder
Veelgestelde vragen over schouderpijn
SAPS is de parapluterm voor een spectrum van subacromiale aandoeningen waaronder rotatorcufftendinopathie, calcificerende tendinopathie, bursitis subacromialis en partiële of volledige rotatorcuffscheuren. SAPS is verantwoordelijk voor 70-80 procent van alle schouderklachten in de huisartsenpraktijk. Bij echografieonderzoek bij 129 SAPS-patienten in de Nederlandse huisartsenpraktijk werd calcificerende tendinopathie het meest gevonden (50%), gevolgd door tendinopathie (29%), partiële rupturen (19%), bursitis (20%) en AC-artrose (12%). Bij 50 procent werden minimaal twee aandoeningen tegelijk vastgesteld.
Circa 30 procent van de patienten die de huisarts bezoeken voor schouderpijn is na zes weken hersteld, 50 procent na zes maanden en 60 procent na een jaar (NHG-richtlijn, gebaseerd op zes prospectieve cohortonderzoeken). Dit betekent dat 40 procent van de patienten na een jaar nog klachten heeft. Actieve behandeling met oefentherapie verkort de duur aanzienlijk en vermindert het risico op chroniciteit.
Routinematige beeldvorming is niet aangewezen bij schouderklachten zonder rode vlaggen. Asymptomatische rotatorcuffscheuren komen voor bij 28 procent van de mensen boven de 60 jaar en bij 50 procent boven de 80 jaar. Toevalsbevindingen op beeldvorming correleren slecht met de ernst van klachten en leiden tot overdiagnose en onnodig invasieve behandelingen. De NHG-richtlijn stelt dat echografie kosteneffectiever is dan MRI bij vermoeden van rotatorcuffpathologie wanneer beeldvorming wel geindiceeerd is. Beeldvorming is aangewezen bij verdenking op rode vlaggen of bij overweging van chirurgie.
Een corticosteroidinjectie in de subacrominale ruimte geeft bewezen kortdurende pijnverlichting tot circa acht weken bij SAPS (niveau hoog-kwaliteits bewijs). Daarna is het effect niet superieur aan oefentherapie. De JOSPT Clinical Practice Guideline (2025) beveelt aan dat injecties aanvullend zijn op oefentherapie, niet als vervanging. Meer dan twee injecties in hetzelfde gewricht is niet aanbevolen vanwege het risico op weefselschade aan de rotatorcuff pezen.
Een frozen shoulder (adhesieve capsulitis) is een aandoening waarbij de schouderkapsel ontstoken en verdikt raakt, met een progressieve beperking van alle bewegingsrichtingen. De aandoening doorloopt drie fasen over 1,5 tot 2 jaar. Fysiotherapie met mobilisatietechnieken is de eerstelijnsbehandeling. Een corticosteroidinjectie intra-articulair kan de pijnfase verkorten. Suprascapulair zenuwblokkade en hydrodilatatie zijn tweedelijns opties. Spontaan herstel treedt op bij de meeste patienten, maar kan 2-3 jaar duren zonder behandeling.
Het klinisch beeld overlapt, maar de trigger verschilt. Bij sporters is overbelasting door herhaalde bovenhands bewegingen (zwemmen, gooien, tennissen) de meest voorkomende oorzaak, waarbij rotatorcufftendinopathie en SLAP-laesies voorkomen. Bij kantoorwerkers is statische belasting door opgetrokken schouders en een slecht ingestelde werkplek de primaire oorzaak. De behandelbeginselen zijn vergelijkbaar: scapulaire stabilisatie, externe rotatorversterking en aanpassing van de belasting.
Bronnen en referenties
- NHG-werkgroep Schouderklachten. NHG-richtlijn Schouderklachten. Nederlands Huisartsen Genootschap, 2020. richtlijnen.nhg.org
- Willems WJ, et al. Schouderklachten. Ned Tijdschr Geneeskd. 2022;166:D6848. ntvg.nl
- RIVM / KAB-studie. Klachten van het bewegingsapparaat in de Nederlandse bevolking. rivm.nl
- Steuri R, et al. Effectiveness of conservative interventions including exercise, manual therapy and medical management in adults with shoulder impingement. J Orthop Sports Phys Ther. 2020. jospt.org
- Dubé M-O, et al. The Efficacy of Exercise Therapy for Rotator Cuff-Related Shoulder Pain According to the FITT Principle. J Orthop Sports Phys Ther. 2024;54(8):499-512. DOI: 10.2519/jospt.2024.12453
- Roy JS, et al. Rotator Cuff Tendinopathy: Nonsurgical Medical Care and Rehabilitation. Clinical Practice Guideline. J Orthop Sports Phys Ther. 2025;55(4):235-274. DOI: 10.2519/jospt.2025.13182
- Liu X, et al. Comparative Effectiveness of Combination Versus Single-Modality Physiotherapy for Rotator Cuff-Related Shoulder Pain (11 RCTs, n=548). J Clin Med. 2025;14(13):4765. MDPI
- Powell JK, et al. Is exercise therapy the right treatment for rotator cuff-related shoulder pain? Musculoskeletal Care. 2024;22(2):e1879. Wiley
- Guo R, et al. Efficacy of modified posterior shoulder stretching exercises on shoulder function in subacromial impingement syndrome. Medicine. 2025;104:e41117.
- Dube M-O, et al. Does the addition of motor control or strengthening exercises to education result in better outcomes for rotator cuff-related shoulder pain? Br J Sports Med. 2023;57:457-463.
- Vandvik PO, et al. Subacromial decompression surgery for adults with shoulder pain: a clinical practice guideline. BMJ. 2019;364:l294.
- NIVEL Zorgregistraties Eerste Lijn. Incidentie en prevalentie schouderklachten Nederland. nivel.nl
- Schoudernetwerk Kennemerland. Richtlijn verwijsbeleid bij schouderklachten 2018. schoudernetwerk.nl
- Kwok WY, et al. A systematic review of the global prevalence and incidence of shoulder pain (PROSPERO CRD42021243140). BMC Musculoskelet Disord. 2022. PMC9730650
- Luime JJ, Koes BW, et al. Prevalence and incidence of shoulder pain in the general population; a systematic review. Scand J Rheumatol. 2004;33(2):73-81. PMID: 15163107